.jpg){kind=logo}
Voorproefje: het hoofdstuk over Coming Out. De andere hoofdstukken zijn te lezen in het boek Gay & Happy.
Van het Kastje naar de Deur
'Houden van' is een prettig gevoel. Wanneer twee mannen die van elkaar houden samen kussen en knuffelen of de buren tot diep in de nacht wakker houden met hun kennelijk wat te luidruchtige passie, voelt er voor hen niets natuurlijker, warmer en fijner. Het is de cultuur waarbinnen homo's en lesbo's opgroeien die vaak een probleem maakt van hun romantische en lichamelijke liefde: een probleem waar eigenlijk geen probleem is. Helaas sijpelt culturele veroordeling tijdens de opvoeding door in het hoofd van jonge homo's en lesbo's, wat zelfacceptatie moeilijk maakt en hen soms lang in de spreekwoordelijke kast houdt. Het openlijk uitkomen voor homoseksuele gevoelens blijft voor velen eng. Hoe en wanneer kan je de deur van de kast open zetten en wat heeft dat voor gevolgen?
Oh, Oh: Homo
Het is vaak niet makkelijk de 'ongewone' gevoelens te benoemen die je als homo hebt, zeker in het begin. Je houdt van mannen, maar niet zoals je hetero-vrienden van hun maatjes houden. De behoefte aan lichamelijk contact gaat verder dan een feestelijke omhelzing wanneer 'jullie' team een wedstrijd wint. En jouw idee van binding met een man die je aantrekkelijk vindt, gaat verder dan samen vissen en zwijgend naar jullie hengels staren. Je wil hem diep in de ogen kijken, hem tegen je aan voelen en daarbij zowel je hart als je kruis in een hogere versnelling voelen springen. Je wil je diepste emoties en gedachten met een man delen, maar ook een bed en leven.
Na de realisatie dat het romantische gevoelens zijn die je hebt voor mannen en dat er ook een seksueel element aan vastzit, kan het nog een worsteling zijn om ze op één lijn te brengen met alles wat je met de paplepel is ingegoten. Je weet dat je ouders en vrienden andere verwachtingen van je hebben en dat je 'anders' bent op een manier waar nogal eens lacherig of hatelijk over wordt gedaan. Als je geluk hebt, zijn er in je omgeving openlijke homo's in wie je jezelf herkent, maar anders leer je homoseksualiteit waarschijnlijk het eerst kennen in de vorm van vooroordelen en cliché's van je omgeving. Het beeld van homo's dat door de media wordt gegeven werkt ook niet altijd mee aan zelfacceptatie. De extreme en flamboyante vormen van homoseksualiteit trekken buiten proportie veel aandacht en de onopmerkelijke, onopvallende homo's blijven achtergesteld en vergeten omdat ze nu eenmaal minder tot de verbeelding spreken. Aan de ene kant: zichtbaarheid van homo's in de media kan iemand die nog in de kast zit aan het denken zetten over zijn geaardheid en hem zich minder alleen laten voelen. Maar het spektakel zorgt ook voor associaties die sommige homo's af zullen stoten omdat ze zich er niet in herkennen. Lang niet alle homo's hebben iets met leer en machismo of make-up en travestie.
Pas wanneer je wat verder kijkt - bijvoorbeeld op het internet, al zijn met name dating sites en porno sites geen zuivere afspiegeling van de werkelijkheid - blijken er veel meer mannen te zijn zoals jij en besef je dat je jezelf niet een nieuwe persoonlijkheid hoeft aan te meten om een gelukkig leven te lijden. Maar ook wanneer je voor jezelf het vertekende, publieke imago van homo's ontkracht hebt, blijft het besef dat de omgeving dat beeld nog wél voor ogen heeft. De angst voor associatie met dat beeld kan iemand langer in de kast houden. Sommigen blijven daardoor zelfs hun hele leven bij de drempel rondhangen.
In veel culturen en religies ligt een taboe op homoseksualiteit en dan vooral op het openlijk uitkomen daarvoor. Hoewel algemeen bekend is dat homo's en lesbo's over de hele wereld te vinden zijn, is het vaak vooral een probleem wanneer ze er niet stiekem over doen en een label aan zichzelf hangen. In delen van het Midden-Oosten bijvoorbeeld, wordt homoseksualiteit gedoogd zolang het stiekem gebeurt, achter gesloten deuren en luiken. Door in zo'n cultuur uit de kast te komen, confronteer je de mensen om je heen met iets wat ze mogelijk al wisten, maar probeerden te negeren. Dat dwingt ze tot een reactie, misschien onverwachts ten positieve, maar meestal ten negatieve, door sociale druk of een religieuze achtergrond. Het concept 'homoseksueel' als identiteit wordt in dit soort landen vaak beschouwd als een Westers begrip en een ongewenste invloed die de eigen cultuur bedreigt. Die is opgebouwd rond een 'don't ask, don't tell' principe dat vele aspecten van de samenleving doordrenkt.
Voorbereiding en Gevolgen
Binnen een 'traditionele' opvoeding is weinig aandacht en plaats voor homoseksualiteit. Ook als het binnen een gezin of vriendenkring geen taboe is en bij mensen buiten de eigen groep wordt geaccepteerd, wordt het vaak toch gezien als iets wat betrekking heeft op anderen. Wanneer jij je beseft dat je homo bent, kan het openlijk uitkomen voor die gevoelens naar directe familie en je naaste vrienden daarom een moeilijk proces zijn: je weet toch niet helemaal zeker weet hoe het nieuws zal vallen.
Voordat je de kast uit stapt, is het desondanks belangrijk om realistisch proberen in te schatten hoe je vrienden en familie zullen reageren en wat voor gevolgen een negatieve reactie zou hebben. Wees er op voorbereid dat ze wat tijd nodig zullen hebben om het nieuws te verwerken, zelf als ze vrienden hebben die homo zijn en homoseksualiteit in principe geen probleem voor hen is. Ook al ontkennen ze het, ouders hebben vaak in hun hoofd een 'ideale' toekomst voor je gepland waarvan ze afscheid moeten nemen: een huwelijk, een schoondochter en kleinkinderen. Dat homoseksualiteit geen remmende factor hoeft te zijn voor een huwelijk en kleinkinderen - in Nederland en diverse andere Westerse landen tenminste - is een realisatie die pas later komt. Bovendien hebben ze mogelijk een vertekend beeld van homoseksualiteit in hun hoofd, met HIV, schande, discriminatie en eenzaamheid op de voorgrond. Soms zullen ouders al vermoeden dat er iets speelt en je op een gegeven moment op eigen initiatief liefdevol vragen of je homo bent, maar dat komt vrij weinig voor. Vanuit het perspectief van ouders is dat ook wel begrijpelijk: je wordt je vaak bewust van deze gevoelens rond je puberteit en dat is een periode waarin opvoeders toch al vervelend worden gevonden. Je worstelt dan met je eigen identiteit en wil over het algemeen niet afwijken van de norm, dus het zou verkeerd kunnen vallen als je ouders vol goede bedoelingen vragen of je homo bent.
Ben je niet helemaal zeker van een positieve reactie, zorg er dan als het even kan voor dat je zelfstandig bent voordat je naar je ouders toe uit de kast komt. Dan kan je rond komen als het inderdaad niet goed loopt en met ze samenwonen pijnlijk of onmogelijk wordt. Weet je van tevoren al zeker dat je de poppen ermee aan het dansen krijgt, dan zal je de nadelen van een leven in de kast of een (tijdelijk) dubbelleven - alleen openlijk homo bij een deel van je vrienden - af moeten wegen tegen de problemen die een volledige coming out in gang zou zetten. Mocht je noodgedwongen besluiten je geaardheid nog een tijd geheim te houden voor een deel van je omgeving, dan moet je daar jezelf geen schuldgevoel over aanpraten. Je doet het niet alleen uit eigen belang, maar ook omdat je bang bent anderen om wie je geeft pijn te doen met de waarheid: de misleiding is voorlopig nodig om hen te beschermen.
Kom je uit een familie met een zwijgcultuur, dan is soms een stilzwijgende stap uit de kast mogelijk. Daarbij weet iedereen wat er werkelijk aan de hand is, maar verwoordt niemand het, zodat confrontatie wordt vermeden en niemand zich cultureel verplicht hoeft te voelen om er negatief op te reageren. Je vriendje zal dan weliswaar officieel een 'huisgenoot' zijn, maar verder geaccepteerd worden. Dit werkt natuurlijk alleen als de hele familie meewerkt aan de illusie. Het is niet de meest bevredigende oplossing, maar kan soms de enige manier zijn om een relatie te hebben en toch het contact met je familie niet kwijt te raken. De reactie van vrienden kan moeilijk te voorspellen zijn. Hun opvattingen over homoseksualiteit kunnen in hun hoofd botsen met het beeld dat ze tot dan toe van jou hadden. In sommige gevallen zal je vooroordelen moeten ontkrachten of duidelijk moeten maken dat niet alle homo's over één kam te scheren zijn. Omdat je vrienden vaak uitzoekt op gedeelde normen en waarden, is de kans echter vrij groot dat ze er geen moeite mee zullen hebben. Misschien hoor je van hun kant zelfs opeens verhalen die je niet aan zag komen, bijvoorbeeld dat ze een lesbische moeder hebben of een broer of oom die homo is en dat homoseksualiteit voor hen dus niets bijzonders is.
Blijken er echter diep gewortelde negatieve vooroordelen te zijn die de vriendschap verstoren, dan kan je op een gegeven moment besluiten de band met een vriend of vriendin af te kappen, als zij dat van hun kant al niet doen. Een goed, open gesprek is nog interessant en kan je omgeving ook voor anderen homovriendelijker maken, maar je bent geen zendeling die kost wat het kost de deugden van homoseksualiteit hoeft te verdedigen.